Vitamin – Tüm Vitamin Çeşitleri

16 Temmuz 2016 Cumartesi, 23:09


VİTAMİN NE DEMEK? – KAÇ ÇEŞİT VİTAMİN VADIR? – HANGİ VİTAMİNLER YARARLI? – HANGİ VİTAMİNLER YARARSIZ? – HANGİ VİTAMİNİ HANGİ YİYECEKTEN ALABİLİRİZ? – HANGİ VİTAMİN NEYE YARAR? – YAĞDA ERİYEN VİTAMİNLER? – SUDA ERİYEN VİTAMİNLER?

VİTAMİNLER

Vücudumuzun kesinlikle alması gereken toplam 14 çeşit vitamin türü vardır. Bunlar;
A, B1, B2, B5, B6, B8, B9, B12, C, E, D, K, P
Bu vitaminler canlıların yaşamları için önemli ve canlının bu vitaminleri almaması halinde ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu vitaminler vücuda besin ve ilaç yolu ile sokulabilir.

Yağda eriyen vitaminler

A vitamini
D vitamini
E vitamini
K vitamini

Suda eriyen vitaminler

B1 vitamini
B2 vitamini
B3 vitamini
B5 vitamini
B6 vitamini
B8 vitamini
B9 vitamini
B12 vitamini
C vitamini
P vitamini

A VİTAMİNİ(AKSEROFBOL)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Büyüme ve yeni hücrelerin meydana gelmesi. Epitel dokunun (özellikle göz, bağırsak ve nefes boruları) intanlara (mikroplardan ileri gelen hastalık) direnci. Sağlıklı saçlar ve deri için gereklidir. Diş. dişeti ve kemikte önemlirol oynar. Normal görme ve gece görmede etkilidir. Bağışıklık sistemini güçlendirir. Tümörlerde görülen hücrelerin kontrolsüz biçimde çoğalmasını önler.
HANGİ BESİNLER DE BULUNUR: Balıkyağı, tereyağı, yumurta, margarin, krema, yeşil sebze, havuç, süt,
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: Kseroftaismi (gözün sayam tabakasının sertleşmesinin), gece körlüğü (tavukkarası=karanlıkta az görme), deri kuruluğu, kemiklerin fena gelişmesi.

B1 VİTAMİNİ(TİAMİN)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Vitamin B1 ve diğer B vitaminleri ile birlikte vücudun, özellikle beynin, enerji üretiminde gerekli bir vitamindir. Bu vitamin öncelikle şeker hastalığı, doku sertleşmesi, sinirsel hastalıklar önlenmesinde kullanılır ve yaşlı insanların zihinsel fonksiyonların sürdürebilmesine yardımcı olur. Merkezi sinir sistemi sağlığını korumakta önemli bir rol oynar. B1 vitamini kan hücrelerinin oluşumu ve sağlıklı bir dolaşım sistemi için gerekli olan hidroklorik asidin üretiminde rol oynar. Ayrıca karbonhidratlardan enerji üretiminde, kalp ve sindirim sistemi kaslarının tonusunun korunmasında anahtar rolü vardır.
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Buğday başağı, kepek, bira mayası, sebzeler gibi birçok besinde bol miktarda bulunur. Sebzelerin pişirilmesi, sütün kaynatılması yada sterilize edilmesi çok önemli miktarda tiamin kaybına neden olur, bu nedenle pastörize olmuş sütte az bulunur. Kuru fasulye, yumurta, bütün hububatlar, kahverengi pirinç ve deniz ürünleri B1 kaynaklarıdır. Süt ve süt ürünleri, sebze ve meyveler B1 açısından çok zengin kaynaklar olmasalar da yüksek miktarlarda tüketildiklerinde yeterli B1 vitamini sağlayabilir.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: B1 vitamini eksikliği durumunda “Wernicke-Korsakoff” sendromu hastalığı görülür. Ciddi bir beyin hastalığı olan bu sendrom alkol kullanımı ve tiamin eksikliği birleşiminde görülür. Hafif dereceli tiamin eksikliği ise yorgunluk ve depresyon ile sonuçlanır. B1 düzeylerindeki yetersizlik ise; gözlerde güçsüzlük, zihin bulanıklığı ve fiziksel koordinasyonda bozukluğa sebep olur. Ayrıca iştah azalması, sindirim bozukluğu, kabızlık, yorgunluk, başağrısı, sinir ve dolaşım sistemi hastalıkları, kas krampları, ödem gibi sorunlara yol açabilir.
B1 vitaminin uzun süre eksikliklerinde “Beriberi” adı verilen ve merkezi sinir sistemini yıkıcı ve bazen ölümcül derecede etkisi olan bir hastalık oluşabilir. Beriberi’ye beslenme düzeyleri yeterli olan ülkelerde pek rastlanmaz. Ancak uzun süreli alkolizm vakalarında bu hastalığa ratlanabilmektedir. B1 düzeylerini ağızdan alınan antibiotikler, sulfa grubu ilaçlar, antiasitler ve doğum kontrol hapları da etkileyebilir. Ayrıca karbonhidratı yüksek diyetle beslenen kişilerde B1 ihtiyacı artabilmektedir.

B2 VİTAMİNİ(RİBOFLAVİN)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Hücrenin hayati olaylarında özellikle oksidasyon.Biboflavin olarak da adlandırılan B2 vitamini enerji üretimi, enzim fonksiyonu, normal yağ asidi ve aminoasit sentezi için önem taşımaktadır. Besinlerden enerjinin serbest bırakılmasında rol oynar. A vitamini ile birlikte kullanıldığında solunum, sindirim, dolaşım ve boşaltım sisteminin mukozasının sağlıklı olmasını sağlar. Sinir sistemi, deri ve gözleri korur. Normal büyüme ve gelişmeye yardımcı olur. Enfeksiyon, alkolizm, yanık, mide ve karaciğer hastalıkları tedavisine yardımcı olur. Migren, katarakt, orak hücreli anemi tedavisinde kullanılır.
Yetersiz kalorili diyet alanlar, beslenme bozukluğu olanlar veya kalori ihtiyacı artmış kişiler. Gebe veya emziren kadınlar, alkol veya diğer madde bağımlıları, kronik hastalığı olanlar, uzun süreli stres altında olanlar, yakın geçmişte operasyon geçirmiş kişiler, sporcular ve beden işçileri, sindirim sisteminin bir bölümü operasyonla alınmış olanlar, ağır yanık veya yaralanması olan hastalar, doğum kontrol hapı veya östrojen kullananlar yoğun B2 vitamini ihtiyacı duyarlar.
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Süt, bira mayası, karaciğer, buğday tohumu, et, peynir, yumurta, yeşil sebze, tavuk, badem, sığır eti, böbrek.
EKSİKLİĞİN ETKİSİ: Ağır B2 eksikliğine nadir olarak rastlanır. Alkol bağımlılarında görülebilir. Ancak çok ağır olmasa da tehlikeli düzeyde riboflavin eksikliği yaşlıların yaklaşık yüzde 33′ünde görülebilmektedir. 2 eksikliği ağız kenarlarında çatlaklar, dil ve dudaklarda iltihaplanmalar, ışığa duyarlı gözler, ciltte kaşıntı, sersemlik, uykusuzluk, öğrenme güçlüğü, gözlerde yanma ve kaşıntı ve kornea hasarına yol açabilir.

B3 VİTAMİNİ(NİKOTİNİK ASİT)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: 3 vitamini kan dolaşımını düzenler, sağlıklı bir deri sağlar ve santral sinir sisteminin çalışmasına yardımcı olur. Beyin ve hafızanın ileri fonksiyonlarının denetlemesinden dolayı şizofreni ve diğer zihinsel hastalıklarda tedavi edici rol oynar. Son olarak yeterli B3 düzeyinin insülin ile östrojen, progesteron ve testesteron gibi cinsiyet hormonlarının sentezi için hayati rol oynadığı gösterilmiştir. Son zamanlarda kan kolesterolünü ve trigliseritini yan etki olmadan emniyetle düşürebildiği için doktorlar tarafından bu amaçla sıklıkla kullanılmaktadır. Ancak B3 vitamininin kullanımında doz ayarlaması mutlaka doktor tarafından yapılmalıdır.
HANGİ BESİNLERDE BULLUNUR: sığır eti, brokoli, karnabahar, havuç, peynir, mısır unu, yumurta, balık, süt, patates ve domatestir. Ette bol miktarda vardır. Vücut, süt ve yumurtadaki proteinlerden de niasin üretebilir.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: Tedirginlik, Ani ve çabuk ruhsal değişiklikler, Baş ağrıları, hafıza kaybı ve daha sonra bunama, Ciltte kırmızılık, pullanma, sertlik gibi değişikliklerin meydana gelmesi, Dilde aşırı renklenme ve kabuklanma oluşması, İshal, kusma gibi sindirim sistemi hastalıklarıdır. ishal, cilt bozukluğu, vücutta yanma hissi ve hâlsizlikle belirlenen pellegra hastalığının tanınması ile sonuçlanmıştır. Bu hastalıkta daha sonra derinin güneş gören kesiminde simetrik yaralar şeklinde gelişme görülür. Yaralar kuru veya sulu olur. İshal, kusma, karnı ağrıları, sinir sistemi bozuklukları, depresyon görülür. Hastalık B3 vitamini ile düzeltilir. Tedavi ihmal edilirse hastalık şifa bulamaz.

B5 VİTAMİNİ(NİKOTİNİK ASİD)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Yaraların savması, stresle ve depresyonla savaş, alerjilerin tedavisi, alkolizm, karaciğer sirozu, kabızlığın geçmesi, yorgunluk, mide ülserleri gibi durumlarda faydaları vardır. Bazı enzim kısımları, karbonhidrat ve protein metobolizması.
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Karaciğer, böbrek, et, buğday tohumu, bira mayası, yeşil sebze.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: Dermatik(deri iltihaplanması), sinirsel sıkıntılar, topuklarda yanma ve ağrı, nefes alıp vermede sorunlar, mide bulantısı, ciltte sorunlar, artrit, doğumsal bozukluklar, kusma, zihin yorgunluğu, alerji, halsizlik, baş ağrısı, uykuda bozukluk, akne oluşumu, kramplar.

B6 VİTAMİNİ(PRİDOKSİN)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Sinir ve bağışıklık sisteminin etkili bir şekilde çalışması için B6 vitamini şart. Kırmızı kan hücreleri içindeki hemoglobin, dokulara oksijen taşır. Yani vücudumuzun hemoglobin üretmesi için B6 vitaminine ihtiyacı vardır. B6 vitamini aynı zamanda taşınan oksijenin arttırılmasını sağlar. Bu yüzden, B6 vitamin eksikliği anemiye yol açabilmektedir.
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Nohut, pirinç, patates gibi tahıl ürünlerinde, fındık, kestane, ıspanak, tuna ve somon başta olmak üzere balıkta, hindi, ördek, kırmızı et, avokado, yulaf ezmesi, Erik ve muz.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: B6 eksikliği nadir görülmekle beraber eksikliği durumunda özellikle deride sorunlar ortaya çıkar. Bunun dışında sindirim ve sinir sistemlerinin de etkilendiği geniş bir yelpazede rahatsızlıklara yol açabilir. Dilde yara ve iltihaplanmalar (glossit), dudak çatlakları ve egzama gibi belirtiler deri yüzyinde ilk görülenlerdir. Kas zayıflığı ve kasılma nöbetleri görülen bulgulardandır. Periferik nöropati denilen his kayıpları gibi sinir hastalığı görülen kişilerde de b6 eksikliği görüldüğü bilinmektedir. B6 vitamini eksikliğinde uyku bozuklukları, depresyon, kusma, deri iltihaplanmaları, böbrekte ve üreterlerde taş oluşumu, el ve ayaklarda uyuşukluklar, anemi, immün sistem zayıflığına bağlı hastalıklar görülür. Sık enfeksiyona yakalanma, koordinasyon bozuklukları, duyu his zayıflıkları ve görme problemleri yaşanılan bazı eksiklik bulgularıdır.

B8 VİTAMİNİ(BİYOTİN)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Cilt sağlığı için gereklidir. Sinir sistemi için gereklidir. Saç sağlığı için gereklidir. Yağ, protein ve karbonhidrat metabolizmasında görev alır. DNA ve RNA yapımını destekler. Suda eriyebilen bir vitamin olduğu için yaşam için vazgeçilmez bir vitamindir. Antioksidan özelliği vardır.
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Domates, karnabahar, yeşil otlar, mantar, lahana, bira mayası, yumurta sarısı, tüm baklagiller (Bakla, Nohut, Barbunya, Bezelye vb.), ceviz.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: İştahsızlık, yorgunluk, mide bulantısı ve güçsüzlüktür.

B9 VİTAMİNİ(FOLİK ASİD)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Alyuvarların oluşumunda önemli bir görev alır. Özellikle hamilelikte verilen B9 vitamini bebeklerin sağlıklı büyümelerini sağlar. B12 vitamini ile aynı görevleri üstlenen B9 vitamini vücuda enerji vererek aktif olmanızı sağlar.
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Brokoli, yeşil yapraklı sebzelerde, kereviz, kuşkonmaz, bamya, kuruyemişlerde, mercimek, bezelye, brüksel lahanası, avokado, fasulye, karnabahar, pancar ve turunçgiller.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: Yetersiz beslenme, sindirim sisteminden emilimin ameliyat veya hastalık nedeniyle bozulması, sık alkol tüketimi, ilaç kullanımı, stres ve hamilelik gibi durumlarda ortaya çıkar. Bu durumda iştahsızlık, kilo kaybı, dilde şişme ve kızarma, ishal, unutkanlık, huzursuzluk, paranoya durumu, enfeksiyonlara yatkınlık ve kalp çarpıntısı gibi çeşitli belirtiler görülebilir. Hamilelikte bebek, annenin karaciğerdeki depolarını kısa sürede boşaltır. Bu duruma bağlı olarak B9 vitamini eksikliğiyle ortaya çıkan riskler erken doğum, düşük ağırlıklı bebek ile bebekte spina bifida gibi beyin-omurilik anomalisidir.

B12 VİTAMİNİ (SİYANOKOBALAMİN)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Yaşlılarda sık görülen Alzheimer hastalığına iyi gelen doğal olarak hafızanın güçlenmesinde etkilidir. Anemiye karşı koruma sağlayan B12 vitamini kırmızı kan hücrelerinin üretimini destekler. Alyuvarların teşekkülü, metil grubu (CH3) sintesi için lazım.
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Yumurta, deniz canlıları ( kabuklu ), peynir, ciğer, sığır eti, balık, ıstakoz, kuzu eti ve yengeç.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: Yorgunluk, unutkanlık, kilo kaybı, ayak ve ellerde uyuşmalar görülmektedir.

D VİTAMİNİ

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Kas zayıflığına karşı vücudu korur, kalp atışının düzenlenmesinde etkilidir, bağışıklık sistemini kuvvetlendirir, tiroit fonksiyonları ve normal kan pıhtılaşması için gereklidir.D vitamini sindirim sisteminden kalsiyum emilimini artırır ve kemiklerde kalsiyum birikimine yardım eder. D vitamini kalsiyum emilimini ve kalsiyumun aktif taşınmasını hızlandırarak artırır. Özellikle bağırsak dokularındaki epitel hücrelerde kalsiyum emilimine yardım eden, kalsiyum-bağlayıcı proteinlerin oluşumunu artırır. Vücuda besinler yoluyla Provitamin – D şeklinde alınır. Güneş ışınlarının etkisiyle deride D vitaminine dönüşür. Bu vitamin, kalsiyum ve fosforun bağırsakta emilimi ve vücutta kullanımı için gereklidir. Kuvvetli kemik ve dişler, bu vitaminin kalsiyumu buralara yerleştirmesiyle olur.

HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Karaciğer, balık, balık yağı, yumurta, tereyağı, peynir, mantar,süt.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: Az miktar da kalsiyum ve fosfor alınmasına bağlı olarak kemiklerde yumuşamaya ve kemik ve diş yapısında bozulmalara neden olur. Çürük dişler.

E VİTAMİNİ(TOKOFEROL)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Hücrelerin oksidatif tahripten korunması, LDL’nin oksidasyondan korunması, Bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi, Göz merceği, sinir dokusu, kan damarları, kıkırdak vb. özel dokuların oksidatif tahribinin azaltılması, HMG-CoA redüktaz enziminin inhibisyonu yoluyla kolesterol sentezinin azaltılması,
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Buğday tohumu yağı, ay çekirdeği, badem, ayçiçek yağı, aspir yağı, fındık, fıstık ezmesi, fıstık, mısır yağı, ıspanak, brokoli, soya yağı, kivi, mango, domates, yeşil zeytin, kekik, kuru kayısı, acı biber tozu, paprika, kanola yağı, keten tohumu yağı, soya yağı, şam fıstığı, kuşkonmaz.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: Hastalarda yürümede zorluk, konuşamama, ilerleyen beden hareketleri bozukluğu (ataxia) gibi şiddetli nörolojik semptomlar rapor edilmiştir. Yağla yetersiz beslenmelerde nöromuskular bozukluklar 10-20 yıl sonra, çocuklarda yetersiz beslenmelerde belirtiler çok daha kısa sürede görülür. Erken doğan bebeklerde E vitamini eksikliğine bağlı olarak hemolitik anemi görülür. E vitamini yağda eriyen bir vitamin olduğu için sindirim esnasında yeterince yağ alınamadığı zaman E vitamini eksikliği görülür ki, bu da kandaki eritrositlerin ömrünün kısalmasına yol açar. E vitamini eksik olan kimselerin eritrositleri bazı oksidan maddelere karşı dayanıksızıdr. Vitamin E yetersizliğinin immün sistemi üzerinde etkili olduğu rapor edilmiştir.

K VİTAMİNİ(NAFTAKİNON)

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Kemikleri iyileştirir. karaciğerdeki yağlanmayı ve büyümeyi önleyici bir göreve sahiptir. Kanın pıhtılaşmasında görev alan vitamin olarak öne çıkar ve en önemli görevi de budur, yani kanın pıhtılaşmasını sağlamasıdır.
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Maydanoz, marul, lahana, kuşkonmaz, köri, paprika, pul biber, salatalık turşusu, kurutulmuş domates, havuç, kereviz, soya fasulyesi, kuru karanfil, kaju, böğürtlen, yaban mersini, dut, ahududu, incir, armut.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: Kanın pıhtılaşma özelliği azalır ve bunun sonucu olarak da diş etlerinde, sindirim sisteminde, idrar yollarında, akciğerlerde ve deride kanamalar görülür. K vitamini eksikliği, basur, burun kanaması, adet döneminde aşırı kanama gibi sonuçlar doğurabilir. K vitamini takviyesi, yalnızca kanamalı hastalarda, K Vitamini eksikliğini gidermek için kullanılır. Özellikle yeni doğan bebeklerde K Vitamini Eksikliği nedeniyle göbek kanaması oluşur. Bunu önlemek için doğumdan hemen sonra K Vitamini iğnesi yapılır. Günlük K Vitamini ihtiyacı besinler ve yararlı bakteriler yoluyla rahatlıkla karşılanır. Fakat K Vitamini emilimini ve üretimini olumsuz etkileyen durumlar vitamin eksikliğine neden olabilir.

C VİTAMİNİ(ASKORBİK ASİD)

HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Çilek, papaya, yeşil ve kırmızı acı biber, dolmalık biber, greyfurt, brokoli, kivi, portakal, kavun, karnabahar.
EKSİKLİĞİNİN ETKİSİ: Bağışıklık sistemini desteklediği için yeterince alınmadığı takdirde bağışıklık sistemi zayıflar ve sık hastalanmaya yol açar. Ayrıca, enerji azlığı, kıl diplerinde kanamalı döküntüler, vücudun kolay morarması, burun kanaması, yaraların geç iyileşmesi, dişeti kanamaları gibi sorunlar görülür.

P VİTAMİNİ

VÜCUT DA Kİ GÖREVİ: Vücut direncinin artmasını sağlar, kılcal damar geçirgenliğini azaltır, kılcal damarlarda, dolaşım sisteminde görevlidir, kılcal damarların yırtılmasını ve yapının bozulmasını önler.
HANGİ BESİNLERDE BULUNUR: Menekşe yaprağı, marul, taze biber, mersin (murt), portakal, yumurta, yer fıstığı, at kestanesi kabuğu.
EKSİLİĞİNİN ETKİSİ: Çabuk yorulma, öfkelenme, tahammül edememe, kaslarda ve baldırlarda kramp, eklemlerde şişme, vücutta denge kaybı, kılcal damar kırılganlığı, kılcal damar kanaması.

Konuyu oylayın:

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir